خالی کردن پدال ترمز یکی از خطرناکترین اتفاقاتی است که ممکن است هنگام رانندگی تجربه کنید. در این حالت، وقتی پای خود را روی پدال ترمز ماشین فشار میدهید، پدال بیش از حد پایین میرود و مقاومت طبیعی همیشگی را ندارد. این وضعیت میتواند به کاهش شدید توان ترمزگیری منجر شود و اگر بهدرستی مدیریت نشود، خطر تصادف را افزایش میدهد.
از دید تعمیرگاه رنوپایتخت، خالی شدن ترمز معمولاً ناگهانی نیست؛ بلکه نتیجه یک ایراد تدریجی در سیستم هیدرولیک یا قطعات مکانیکی است که نادیده گرفته شدهاند.
خالی شدن ترمز به چه معناست؟
وقتی میگوییم ترمز خالی کرده، یعنی فشار هیدرولیکی لازم برای انتقال نیرو از پدال به چرخها بهدرستی ایجاد نمیشود. در حالت عادی، فشار پای راننده از طریق روغن ترمز به سیلندرهای چرخ منتقل میشود و لنتها به دیسک یا کاسه فشار میآورند. اگر در این مسیر نشتی، هواگرفتگی یا خرابی قطعهای وجود داشته باشد، پدال ترمز ماشین نرم میشود و تا انتها پایین میرود بدون اینکه ترمزگیری مؤثر انجام شود.
این حالت با سفت شدن ناگهانی پدال متفاوت است؛ در خالی کردن ترمز، مشکل از کاهش فشار است و از افزایش آن نیست.
ترمز خودرو چگونه کار میکند؟
سیستم ترمز در اغلب خودروها بر پایه فشار هیدرولیک عمل میکند. وقتی راننده پدال را فشار میدهد، سیلندر اصلی (مستر سیلندر) روغن ترمز را تحت فشار قرار میدهد. این فشار از طریق لولهها به کالیپرها یا سیلندرهای چرخ منتقل میشود.
بوستر ترمز نیز با استفاده از خلأ موتور، نیروی پای راننده را تقویت میکند تا فشار بیشتری ایجاد شود. علاوه بر این، قطعات الکترونیکی مانند ABS و حتی سنسور زیر پدال ترمز در برخی خودروها نقش کمکی در کنترل عملکرد دارند، اما اصل توقف خودرو همچنان وابسته به فشار هیدرولیک سالم است.
5 دلیل خالی کردن پدال ترمز
1. نشتی روغن ترمز
رایجترین علت، کاهش سطح روغن به دلیل نشتی در شلنگها، اتصالات یا سیلندر چرخ است. حتی یک نشتی کوچک میتواند بهمرور باعث افت فشار و خالی کردن پدال ترمز شود.
2. هوا گرفتن سیستم ترمز
ورود هوا به مدار ترمز باعث میشود هنگام فشار دادن پدال، به جای انتقال کامل نیرو، هوا فشرده شود. نتیجه آن پدالی نرم و کماثر است. این مشکل معمولاً بعد از تعویض لنت یا باز شدن سیستم بدون هواگیری صحیح اتفاق میافتد.
3. خرابی مستر سیلندر
اگر واشرهای داخلی مستر سیلندر فرسوده شوند، فشار تولیدشده در داخل مدار نگه داشته نمیشود و پدال بهآرامی پایین میرود. در این حالت حتی بدون نشتی خارجی هم خالی شدن ترمز رخ میدهد.
4. داغ شدن بیش از حد سیستم ترمز
در رانندگی طولانی در سرازیریها، گرمای زیاد میتواند باعث کاهش عملکرد روغن ترمز شود. در موارد شدید، حبابهای بخار ایجاد میشود و پدال حالت اسفنجی پیدا میکند.
5. خرابی بوستر یا ایراد در اتصالات خلأ
اگرچه خرابی بوستر بیشتر باعث سفت شدن پدال میشود، اما در برخی شرایط اختلال در تقویت نیرو میتواند احساس خالی شدن یا کاهش توان ترمزگیری ایجاد کند.
چند روش برای متوقف کردن خودرو هنگام خالی شدن ترمز
اگر پدال ترمز کاملاً خالی شد، این اقدامات را به ترتیب انجام دهید:
- پمپاژ پدال پدال را چند بار سریع فشار دهید و رها کنید تا فشار جزئی ایجاد شود (در بسیاری موارد این کار کافی است).
- استفاده از ترمز موتور دنده را پایین بیاورید (دنده ۳ یا ۲) و دور موتور را بالا ببرید تا اصطکاک موتور سرعت را کم کند.
- ترمز دستی (پارکینگ) ترمز دستی را آرام و تدریجی بکشید. اگر ناگهانی بکشید، چرخها قفل میشود و کنترل از دست میرود.
- اصطکاک با موانع کنترلشده در موارد اضطراری، خودرو را به دیواره نیوجرسی یا خاکی کنار جاده بکشید (آخرین راه).
- خاموش کردن موتور اگر هیچکدام جواب نداد، موتور را خاموش کنید (کلید را بچرخانید). این کار فرمان و ترمز هیدرولیک را سنگین میکند اما سرعت را کم میکند.
چند روش برای متوقف کردن خودرو هنگام خالی شدن ترمز
اگر در حین رانندگی متوجه شدید پدال ترمز کارایی ندارد، خونسردی مهمترین عامل است.
ابتدا چند بار پشت سر هم پدال را فشار دهید. در برخی موارد، این کار میتواند فشار موقتی ایجاد کند. همزمان دنده را معکوس کنید تا از ترمز موتور کمک بگیرید. استفاده تدریجی از ترمز دستی نیز میتواند سرعت را کاهش دهد، اما باید آرام و مرحلهای انجام شود تا خودرو قفل نشود.
نکته: روشن کردن فلاشر و هدایت خودرو به حاشیه امن جاده اولویت دارد.
بعد از خالی کردن ترمز باید چه کاری انجام دهیم؟
پس از توقف کامل، به هیچ وجه به رانندگی ادامه ندهید. حتی اگر پدال موقتاً به حالت عادی برگشته باشد، ایراد اصلی همچنان وجود دارد.
بررسی سطح روغن ترمز اولین اقدام است، اما این فقط یک بررسی اولیه است. سیستم باید توسط تعمیرکار متخصص تست فشار، نشتییابی و در صورت نیاز هواگیری شود.
در مجموعه رنوپایتخت در صورت گزارش خالی کردن پدال ترمز، ابتدا کل مدار هیدرولیک از نظر نشتی بررسی میشود، سپس عملکرد مستر سیلندر تست میشود تا از تعویض غیرضروری قطعات جلوگیری شود.
جلوگیری از خالی کردن ترمز
پیشگیری در سیستم ترمز حیاتی است. تعویض بهموقع روغن ترمز (معمولاً هر دو سال یکبار)، بررسی دورهای لولهها و شلنگها، و سرویس صحیح هنگام تعویض لنت از بروز این مشکل جلوگیری میکند.
همچنین اگر احساس تغییر در عملکرد پدال ترمز ماشین داشتید، حتی اگر خفیف باشد، آن را جدی بگیرید. سیستم ترمز بخشی نیست که بتوان تعمیر آن را به تعویق انداخت.
جمعبندی
خالی کردن پدال ترمز معمولاً به دلیل افت فشار در سیستم هیدرولیک رخ میدهد؛ چه به علت نشتی، چه هواگرفتگی یا خرابی مستر سیلندر. این مشکل هشدار جدی است و نباید با امید به برگشتن موقتی نادیده گرفته شود.
رسیدگی سریع نهتنها از هزینههای بیشتر جلوگیری میکند، بلکه مهمتر از آن، ایمنی سرنشینان را حفظ میکند.