باد کردن شلنگ رادیاتور یکی از نشانههای هشدارد هنده در سیستم خنک کاری خودرو است که اگر بهموقع بررسی نشود، میتواند منجر به آسیبهای جدی مانند سوختن واشر سرسیلندر یا حتی خرابی موتور شود. بسیاری از رانندگان این مشکل را ساده میدانند، اما از دید یک تعمیرکار حرفهای، باد کردن شلنگ رادیاتور معمولاً نتیجه یک ایراد فنی مهم در سیستم خنککننده یا موتور است.
در این مقاله اختصاصی از تعمیرگاه رنوپایتخت، تمام دلایل، نشانهها، روشهای تشخیص و راهکارهای رفع باد کردن شلنگ رادیاتور را بهصورت دقیق بررسی میکنیم.
باد کردن شلنگ رادیاتور یعنی چه؟
باد کردن شلنگ رادیاتور به حالتی گفته میشود که شلنگهای بالا یا پایین رادیاتور بیش از حد سفت، متورم یا پفکرده میشوند. در حالت عادی، شلنگ باید انعطافپذیر باشد و فقط مقدار کمی فشار داخلی را تحمل کند. اگر شلنگ بیش از حد سفت شود، یعنی فشار غیرطبیعی در سیستم خنککاری وجود دارد.
سیستم خنککننده خودرو چگونه کار میکند؟
برای درک علت باد کردن شلنگ رادیاتور، ابتدا باید سیستم خنککننده را بشناسیم. سیستم خنککننده شامل رادیاتور، شلنگهای بالا و پایین، پمپ آب، ترموستات، فن رادیاتور، درب رادیاتور و مایع خنککننده (ضدیخ) است. مایع خنککننده در بلوک موتور گردش میکند، گرما را جذب کرده و به رادیاتور منتقل میکند. وقتی موتور گرم میشود، ترموستات باز میشود و مایع به رادیاتور میرود تا خنک شود.
در حالت عادی، فشار سیستم حدود ۱ تا ۱.۵ بار است (به دلیل درب رادیاتور که سوپاپ فشار دارد). اگر فشار بیش از حد افزایش یابد، شلنگها (بهخصوص شلنگ بالایی که مایع گرم از موتور به رادیاتور میبرد) باد میکنند. این باد کردن میتواند موقتی (هنگام گرم شدن موتور) یا دائمی باشد.
علت اصلی باد کردن شلنگ رادیاتور خودرو
۱. خرابی واشر سرسیلندر (مهمترین علت)
اصلیترین و خطرناکترین علت باد کردن شلنگ رادیاتور، خرابی واشر سرسیلندر است. در این حالت، گازهای احتراق از داخل سیلندر وارد مسیر آب میشوند و فشار شدیدی در سیستم خنککننده ایجاد میکنند.
نشانههای همراه:
-
سفت شدن بیش از حد شلنگ رادیاتور
-
بالا رفتن دمای موتور
-
کم شدن آب رادیاتور بدون نشتی
-
وجود حباب در منبع انبساط
۲. خرابی درب رادیاتور یا منبع انبساط
درب رادیاتور وظیفه تنظیم فشار سیستم را دارد. اگر سوپاپ درب خراب شود و فشار اضافی تخلیه نشود، فشار داخل سیستم بالا میرود و باعث باد کردن شلنگها میشود.
این مشکل ساده است اما اغلب نادیده گرفته میشود.
۳. جوش آوردن موتور
اگر موتور به دلایل مختلف جوش بیاورد، دمای آب بالا رفته و فشار شدیدی در سیستم ایجاد میشود. این فشار مستقیماً روی شلنگهای رادیاتور تأثیر میگذارد و باعث باد کردن آنها میشود.
جوش آوردن میتواند به دلایل زیر رخ دهد:
-
خرابی فن رادیاتور
-
کمبود آب یا ضدیخ
جدول خلاصه علل باد کردن شلنگ رادیاتور
| علت اصلی | درصد شیوع | علائم کلیدی | سطح قیمتی تعمیر (ارزان/متوسط/گران) | زمان تعمیر |
|---|---|---|---|---|
| ترموستات خراب | ۴۰-۵۰% | آمپر بالا، شلنگ بالایی باد کرده | ارزان | ۱-۲ ساعت |
| واشر سرسیلندر سوخته | ۲۵-۳۰% | دود سفید، روغن شیری، حباب مداوم | گران | ۲-۵ روز |
| گرفتگی رادیاتور | ۱۵% | گرم شدن تدریجی، فن همیشه روشن | متوسط | ۲-۴ ساعت |
| خرابی درب رادیاتور | ۱۰-۱۵% | نشتی از درب، باد کردن شلنگ پایین | ارزان | ۳۰ دقیقه |
| خرابی پمپ آب | ۵-۱۰% | صدای ناله از پمپ، نشتی آب | متوسط تا گران | ۳-۵ ساعت |
| مشکلات فن یا سنسور | ۵% | فن کار نمیکند، آمپر بالا | ارزان تا متوسط | ۱-۳ ساعت |
نقش ترموستات در باد کردن شلنگ رادیاتور
ترموستات معیوب که در حالت بسته گیر کرده باشد، اجازه گردش آب را نمیدهد. در نتیجه آب در موتور محبوس میشود و فشار و دما بهشدت بالا میرود. این وضعیت یکی از دلایل رایج باد کردن شلنگ بالای رادیاتور است.
خرابی فن رادیاتور و تأثیر آن بر باد کردن شلنگ
فن رادیاتور وظیفه کاهش دمای آب را دارد. اگر فن به درستی کار نکند، دمای آب بالا میرود و فشار سیستم افزایش پیدا میکند. در این حالت، حتی با سالم بودن واشر سرسیلندر، شلنگها ممکن است باد کنند.
کمبود یا کیفیت نامناسب ضدیخ
ضدیخ علاوه بر جلوگیری از یخزدگی، نقش مهمی در کنترل دما و فشار دارد. استفاده از آب خالی یا ضدیخ بیکیفیت باعث افزایش دمای سیستم و در نتیجه فشار بیش از حد میشود.
تشخیص اینکه باد کردن شلنگ خطرناک است؟
بهعنوان تعمیرکار، برای تشخیص شدت مشکل به این موارد توجه میکنیم:
-
اگر شلنگ بلافاصله پس از روشن شدن موتور سفت شود : احتمال خرابی واشر
-
اگر شلنگ بعد از گرم شدن طبیعی سفت شود : ممکن است مشکل جزئی باشد
-
وجود حباب مداوم در منبع انبساط : نشانه ورود گاز به سیستم
آیا باد کردن شلنگ رادیاتور به معنی سوختن واشر است؟
خیر، اما نباید ساده گرفته شود. بسیاری از خودروها ابتدا با درب رادیاتور یا ترموستات خراب شروع میکنند و در صورت بیتوجهی، به خرابی واشر سرسیلندر میرسند. تشخیص زودهنگام میتواند هزینه تعمیر را بهشدت کاهش دهد.
راهکارهای رفع مشکل باد کردن شلنگ رادیاتور
-
تست فشار سیستم خنککننده
-
بررسی سلامت درب رادیاتور
-
بررسی ترموستات
-
تست CO₂ برای تشخیص خرابی واشر
-
سرویس کامل سیستم خنککاری
چرا نباید با شلنگ بادکرده رانندگی کرد؟
رانندگی با شلنگ بادکرده میتواند باعث موارد زیر میشود:
-
ترکیدن شلنگ
-
از دست رفتن کامل آب موتور
-
سوختن واشر سرسیلندر
-
قفل شدن موتور
هزینه پیشگیری همیشه بسیار کمتر از تعمیر است.
پیشگیری از باد کردن شلنگ رادیاتور
- هر ۲ سال یا ۴۰,۰۰۰ کیلومتر ضدیخ را تعویض کنید (با ضدیخ اصلی، نه آب!).
- ترموستات را هر ۱۰۰,۰۰۰ کیلومتر چک کنید.
- رادیاتور را سالانه شستشو دهید.
- از درب رادیاتور اصلی استفاده کنید.
- در تابستان، سطح مایع را هفتگی چک کنید.
جمعبندی
باد کردن شلنگ رادیاتور یک هشدار جدی است، نه یک ایراد ساده. این مشکل معمولاً نشاندهنده فشار غیرعادی در سیستم خنککاری است که میتواند از خرابی درب رادیاتور شروع شده و به سوختن واشر سرسیلندر ختم شود. بررسی سریع، عیبیابی اصولی و سرویس منظم سیستم خنککننده، بهترین راه برای جلوگیری از خسارتهای سنگین است.